To nie było tylko odsłonięcie pomnika. To był hołd dla człowieka, który zmienił historię leczenia dzieci w Kielcach.

Dziś odbyło się uroczyste odsłonięcie pomnika doktora Władysława Buszkowskiego – wybitnego lekarza, społecznika i inicjatora powstania Szpitala Dziecięcego przy ul. Langiewicza. To wyjątkowy moment dla Kielc, dla środowiska medycznego i dla wszystkich, którzy pamiętają, jak wielkie znaczenie miała ta placówka dla kolejnych pokoleń najmłodszych pacjentów.

Pomnik powstał z inicjatywy marszałek województwa świętokrzyskiego Renaty Janik.

Sejmik Województwa Świętokrzyskiego przeznaczył na ten cel 300 tys. zł, a wykonanie zadania powierzono Miastu Kielce.

W uroczystości jego odsłonięcia udział wzięli m.in. Renata Janik – marszałek województwa świętokrzyskiego, 𝐌𝐚𝐫𝐞𝐤 𝐁𝐮𝐬𝐳𝐤𝐨𝐰𝐬𝐤𝐢 – 𝐰𝐧𝐮𝐤 𝐝𝐨𝐤𝐭𝐨𝐫𝐚 𝐖ł𝐚𝐝𝐲𝐬ł𝐚𝐰𝐚, 𝐝𝐲𝐫𝐞𝐤𝐭𝐨𝐫 𝐧𝐚𝐜𝐳𝐞𝐥𝐧𝐲 𝐖𝐨𝐣𝐞𝐰ó𝐝𝐳𝐤𝐢𝐞𝐠𝐨 𝐒𝐳𝐩𝐢𝐭𝐚𝐥𝐚 𝐙𝐞𝐬𝐩𝐨𝐥𝐨𝐧𝐞𝐠𝐨 𝐰 𝐊𝐢𝐞𝐥𝐜𝐚𝐜𝐡 𝐌𝐚𝐫𝐜𝐢𝐧 𝐌𝐚𝐫𝐭𝐲𝐧𝐢𝐚𝐤 oraz 𝐮𝐜𝐳𝐧𝐢𝐨𝐰𝐢𝐞 𝐒𝐳𝐤𝐨ł𝐲 𝐏𝐨𝐝𝐬𝐭𝐚𝐰𝐨𝐰𝐞𝐣 𝐧𝐫 𝟏𝟑 𝐰 𝐊𝐢𝐞𝐥𝐜𝐚𝐜𝐡.

To upamiętnienie ma wymiar szczególny. Doktor Buszkowski dostrzegał dramatyczny los chorych dzieci leczonych razem z dorosłymi i z ogromną determinacją zabiegał o stworzenie dla nich osobnego miejsca leczenia. Dzięki jego zaangażowaniu oraz społecznemu wsparciu powstała idea Szpitala Dziecięcego przy ul. Langiewicza, który przez długie lata służył najmłodszym pacjentom z Kielc i całego regionu.

Obecnie Świętokrzyskie Centrum Pediatrii działa w strukturach Szpitala Zespolonego.

W 2025 roku powołano komitet społeczny, który podjął działania na rzecz upamiętnienia doktora Władysława Buszkowskiego. W jego skład weszli: marszałek Renata Janik, prof. Wojciech Kiebzak, prof. Urszula Oettingen, dr Elżbieta Kołodziej, dr Beata Gładysiewicz oraz Magdalena Fogiel-Litwinek. To grono osób ze świata medycyny, nauki i kultury doprowadziło do tego, że pamięć o doktorze Buszkowskim zyskała dziś trwały i godny wyraz. Członkowie komitetu zostali odznaczeni specjalnymi medalami.

Za projekt i realizację pomnika odpowiada ceniony kielecki rzeźbiarz Sławomir Micek. Powstały skwer pamięci ma być miejscem refleksji, wdzięczności i wspomnień — przestrzenią, w której historia spotyka się z pamięcią o ludziach, którzy swoją pracą i sercem budowali dobro wspólne.

Doktor Władysław Buszkowski pozostawił po sobie coś więcej niż historię. Pozostawił ideę służby, która do dziś zobowiązuje.

Fot: UMWŚ

Doktor Władysław Buszkowski to postać o znaczeniu fundamentalnym dla historii kieleckiej medycyny, zdrowia publicznego i opieki nad dzieckiem. Nie był wyłącznie lekarzem praktykiem. Był także społecznikiem, organizatorem i wizjonerem, który rozumiał, że zdrowie mieszkańców miasta zależy nie tylko od leczenia, ale również od higieny, profilaktyki, warunków życia i opieki nad najsłabszymi.

W pierwszych dekadach XX wieku Kielce mierzyły się z bardzo trudną sytuacją sanitarną i zdrowotną. Buszkowski działał w realiach biedy, epidemii, wojny i niedostatku infrastruktury medycznej. W tym właśnie kontekście prowadził działania na rzecz poprawy czystości miasta, walki z chorobami zakaźnymi, pomocy matkom i dzieciom oraz organizacji nowoczesnej opieki zdrowotnej.

Jednym z najważniejszych pól jego aktywności była akcja „Kropla mleka”. Była to odpowiedź na dramatyczną sytuację niemowląt z ubogich rodzin-niedożywionych, osłabionych i szczególnie narażonych na śmierć. Buszkowski nie ograniczył się do apeli. W 1916 roku zadeklarował przeznaczenie połowy własnej pensji na zakup mleka dla niemowląt. Następnie nadał tej pomocy formę zorganizowanej akcji społecznej. „Kropla mleka” obejmowała nie tylko dokarmianie dzieci, ale również porady lekarskie i wsparcie dla matek. To pokazuje, że Buszkowski rozumiał ochronę zdrowia dziecka szeroko jako połączenie leczenia, profilaktyki i troski o podstawowe warunki życia.

Najważniejszym i najbardziej trwałym dziełem Buszkowskiego była jednak idea budowy szpitalika dziecięcego w Kielcach. Dostrzegał, że chore dzieci nie mogą być skutecznie leczone wyłącznie w placówkach przeznaczonych dla dorosłych. Widział ich codzienną sytuację: niedożywienie, brak odpowiedniej odzieży, złe warunki mieszkaniowe, brak właściwej izolacji i opieki. Dlatego zaczął zabiegać o stworzenie odrębnej placówki dla dzieci.

To właśnie ten moment ma dziś szczególne znaczenie dla Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Kielcach i dla historii szpitala dziecięcego. Buszkowski był bowiem nie tylko patronem z nazwy, ale przede wszystkim inicjatorem idei, z której ten szpital wyrósł. Najpierw pomagał dzieciom doraźnie poprzez „Kroplę mleka”, a następnie próbował stworzyć dla nich trwałą instytucję opieki. Można więc powiedzieć, że był człowiekiem, który położył fundament pod zorganizowane lecznictwo dziecięce w Kielcach.

Buszkowski zabiegał o poparcie społeczne, finansowe i instytucjonalne dla tej inicjatywy. Mobilizował mieszkańców, lekarzy, przedstawicieli władz i darczyńców. Odwoływał się przy tym nie tylko do współczucia, ale również do odpowiedzialności obywatelskiej i państwowej. Podkreślał, że zdrowe dzieci są warunkiem przyszłości narodu. To bardzo ważny akcent, który warto wybrzmieć podczas wydarzenia: dla Buszkowskiego troska o dzieci nie była wyłącznie działalnością dobroczynną, lecz sprawą publiczną, wspólnotową i patriotyczną.

Nie doczekał otwarcia szpitalika. Zmarł tragicznie 11 listopada 1920 roku. Jego śmierć nie zakończyła jednak dzieła. Przeciwnie, środowisko lekarskie i społeczne potraktowało realizację tej idei jako zobowiązanie wobec niego. Szpital dla dzieci został ostatecznie uruchomiony już po jego śmierci, a jego nazwisko na trwałe związano z tą placówką.

W perspektywie dzisiejszej Buszkowski jawi się więc jako postać, która połączyła trzy role: lekarza, społecznika i założyciela idei szpitala dziecięcego w Kielcach. To właśnie dlatego pamięć o nim ma znaczenie nie tylko historyczne, ale także symboliczne przypomina, że wielkie instytucje medyczne rodzą się z odwagi, wrażliwości społecznej i konsekwencji w działaniu.